Przypadek kliniczny
Opis przypadku pokazującego rolę badania POCUS w szybkiej diagnostyce zakrzepicy żył
- Autor: lek. Wojciech Skowron specjalista chorób wewnętrznych i medycyny pracy, Larkmed Clinic
Przypadek kliniczny – znaczenie badania wykonywanego podczas wizyty
W kwietniu 2026 r. w trakcie badania USG metodą POCUS (Point-of-Care Ultrasound), czyli ultrasonografii wykonywanej bezpośrednio przy pacjencie, uwidoczniono nieprawidłową zawartość światła naczynia żylnego przemawiającą za materiałem zakrzepowym. Zmianę udokumentowano w przekroju poprzecznym i podłużnym. Badanie doprowadziło do szybkiego wdrożenia leczenia przeciwkrzepliwego oraz umożliwiło zaplanowanie dalszej kontroli klinicznej i ultrasonograficznej, potwierdzając obecność zakrzepicy w żyle udowej wspólnej.
Film 1. USG naczynia żylnego – przekrój poprzeczny
Nieprawidłowa zawartość światła naczynia; w rozpoznawaniu DVT
kluczowym elementem jest ocena podatności żyły na ucisk.
Oryginalny materiał kliniczny
Film 2. USG naczynia żylnego – przekrój podłużny
Projekcja pozwalająca zobrazować morfologię nieprawidłowej zawartości naczynia.
Oryginalny materiał kliniczny
Czym jest zakrzepica żył głębokich?
Zakrzepica żył głębokich (DVT) polega na tworzeniu się skrzepliny w żyłach głębokich, najczęściej kończyn dolnych. Jej powstawaniu sprzyja triada Virchowa: zastój żylny, uszkodzenie śródbłonka i zwiększona krzepliwość. Czynniki ryzyka to między innymi unieruchomienie, zabieg chirurgiczny, uraz, nowotwór, wcześniejszy epizod zakrzepicy, ciąża i wybrane trombofilie [1,2].
Dlaczego zakrzepica jest groźna? Zatorowość płucna
Fragment skrzepliny może przemieścić się z żył głębokich przez prawe serce do tętnic płucnych i wywołać zatorowość płucną. Jej objawami są między innymi nagła duszność, ból w klatce piersiowej, tachykardia, zasłabnięcie lub krwioplucie. Ciężka zatorowość może prowadzić do wstrząsu i zatrzymania krążenia. Nagłe objawy sugerujące zatorowość wymagają pilnej pomocy (112). Nie każdy epizod DVT prowadzi do zatorowości, jednak ryzyko uzasadnia szybką diagnostykę [1,2].
POCUS i USG uciskowe w rozpoznawaniu zakrzepicy
POCUS to ukierunkowane badanie USG wykonywane przez lekarza przy pacjencie. W podejrzeniu DVT zasadnicze znaczenie ma ultrasonografia uciskowa (CUS): prawidłowa żyła zapada się pod uciskiem głowicy, natomiast obecność skrzepliny może uniemożliwiać jej pełne uciśnięcie. Obraz w skali szarości oraz Doppler dostarczają danych uzupełniających. Ograniczony protokół POCUS nie zastępuje zawsze pełnego USG duplex; w razie wątpliwości, podejrzenia zmian dystalnych lub potrzeby oceny zasięgu należy rozszerzyć diagnostykę. W zależności od prawdopodobieństwa klinicznego zastosowanie mają także skala Wellsa i D-dimery [1,2].
Leczenie przeciwkrzepliwe i monitorowanie
W większości przypadków potwierdzonej proksymalnej DVT podstawą terapii są leki przeciwkrzepliwe, m.in. DOAC (apiksaban, rywaroksaban), a w określonych sytuacjach heparyny albo antagoniści witaminy K. Leki hamują narastanie skrzepliny i ograniczają ryzyko nawrotu; nie są lekami bezpośrednio rozpuszczającymi zakrzep. W proksymalnej DVT leczenie zazwyczaj trwa minimum trzy miesiące, a dalszy czas zależy od przyczyny, ryzyka nawrotu i krwawienia. Niektóre przypadki izolowanej zakrzepicy dystalnej można monitorować seryjnym USG zamiast od razu leczyć – według oceny ryzyka. USG kontrolne jest przydatne w wybranych sytuacjach, ale nie powinno być wykonywane automatycznie u każdego chorego; utrzymujące się zmiany pozakrzepowe nie są same w sobie powodem do wydłużenia antykoagulacji [1,2].
Profilaktyka zakrzepicy po zabiegach operacyjnych
Operacje zwiększają ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej poprzez uraz tkanek, stan zapalny i ograniczenie mobilności. Profilaktyka farmakologiczna nie jest jednak potrzebna po każdym zabiegu. O jej wskazaniach decyduje indywidualna ocena ryzyka zakrzepicy i krwawienia, m.in. w zależności od typu operacji, wieku, choroby nowotworowej, wywiadu zakrzepowego i unieruchomienia. Szczególnie istotne są rozległe operacje ortopedyczne (endoprotezy biodra i kolana, złamania szyjki kości udowej), duże zabiegi jamy brzusznej i miednicy oraz operacje onkologiczne. Stosuje się, zależnie od wskazań, heparyny drobnocząsteczkowe, wybrane doustne leki przeciwkrzepliwe i metody mechaniczne. Po niektórych operacjach profilaktyka trwa kilka tygodni, a po rozległych operacjach onkologicznych jamy brzusznej i miednicy może być przedłużona do 28 dni. Istotne jest również wczesne uruchamianie pacjenta. Dawki profilaktyczne leków różnią się od dawek leczniczych [3].
Jakie objawy wymagają diagnostyki?
- Jednostronny obrzęk kończyny,
- ból łydki lub uda,
- zwiększone ucieplenie,
- napięcie czy zmiana zabarwienia skóry mogą sugerować DVT, ale nie są objawami swoistymi.
Czasem zakrzepica ma skąpe objawy. W razie podejrzenia potrzebna jest pilna ocena kliniczna i odpowiednio dobrane badania. Jeśli dołącza nagła duszność, ból w klatce piersiowej, omdlenie lub krwioplucie, należy pilnie wezwać pomoc.
Najczęstsze pytania
Czy USG może wykryć zakrzepicę podczas jednej wizyty?
Tak, ultrasonografia żył może pozwolić na szybkie potwierdzenie zakrzepicy. Zakres badania powinien odpowiadać sytuacji klinicznej.
Czy każdy pacjent z DVT wymaga hospitalizacji?
Nie. Wielu chorych można bezpiecznie leczyć ambulatoryjnie, po ocenie przeciwwskazań i zagrożeń.
Czy po każdym zabiegu trzeba przyjmować zastrzyki przeciwzakrzepowe?
Nie. Wskazania zależą od rodzaju zabiegu i indywidualnego bilansu ryzyka.
Czy po leczeniu trzeba wykonywać USG co tydzień?
Nie ma takiej uniwersalnej potrzeby; kontrole planuje się według wskazań klinicznych.
Podsumowanie
Właściwie wykonane badanie POCUS może wyraźnie skrócić czas od podejrzenia DVT do rozpoznania i podjęcia decyzji terapeutycznej. W opisanym przypadku wykrycie zakrzepicy umożliwiło szybkie leczenie przeciwkrzepliwe i obserwację. Ogranicza to ryzyko progresji choroby, której najgroźniejszym powikłaniem jest zatorowość płucna.
Podejrzenie zakrzepicy? Nie zwlekaj z diagnostyką
Przy nagłej duszności lub bólu w klatce piersiowej nie czekaj na wizytę – dzwoń pod 112.
Źródła naukowe
1. NICE. Venous thromboembolic diseases: diagnosis, management and thrombophilia testing. NG158. https://www.nice.org.uk/guidance/ng1581. NICE. Venous thromboembolic diseases: diagnosis, management and thrombophilia testing. NG158. https://www.nice.org.uk/guidance/ng158
2. Kakkos SK, et al. ESVS 2021 Clinical Practice Guidelines on the Management of Venous Thrombosis. Eur J Vasc Endovasc Surg.2021;61:9–82. https://doi.org/10.1016/j.ejvs.2020.09.023
3. NICE. Venous thromboembolism in over 16s: reducing the risk of hospital-acquired deep vein thrombosis or pulmonary embolism. NG89. https://www.nice.org.uk/guidance/ng89
Przeczytaj również
„Ogon Bobra” – wariant budowy wątroby
Diagnostyka ultrasonograficzna w Larkmed Clinic
Poznaj możliwości diagnostyki ultrasonograficznej w Larkmed Clinic i przeczytaj o innych ciekawych przypadkach klinicznych.
O Autorze
Lek. Wojciech Skowron – specjalista chorób wewnętrznych i medycyny pracy, lekarz Larkmed Clinic w Prudniku. W praktyce łączy ocenę kliniczną z diagnostyką ultrasonograficzną. Posiada certyfikat Polskiego Towarzystwa Ultrasonograficznego (PTU) w zakresie USG jamy brzusznej i tarczycy, nr JBT2015.2026. Publikuje opisy autentycznych przypadków pokazujących zastosowanie obrazowania w decyzjach klinicznych.
Materiał ma charakter edukacyjny i nie zastępuje indywidualnej oceny wyniku badania ani konsultacji lekarskiej.